(HĐ III) – Trong Y học cổ truyền, lưỡi không chỉ là một bộ phận thực hiện chức năng ăn uống, vị giác và phát âm mà còn được xem là một dấu hiệu quan trọng trong quá trình thăm khám. Thông qua quan sát hình thái, màu sắc, chất lưỡi, rêu lưỡi và một số đặc điểm khác, thầy thuốc có thể thu thập thêm thông tin phục vụ chẩn đoán và biện chứng Y học cổ truyền. Phương pháp này được gọi là “thiệt chẩn”.

Thiệt chẩn thuộc vọng chẩn, tức là phương pháp quan sát. Người thầy thuốc đánh giá lưỡi dựa trên nhiều yếu tố thay vì chỉ nhìn vào một biểu hiện riêng lẻ. Những yếu tố thường được quan sát gồm màu sắc, hình dạng, thần khí, chất lưỡi, trạng thái vận động; màu sắc, hình thái và chất của rêu lưỡi, đồng thời có thể quan sát hệ thống tĩnh mạch dưới lưỡi.

Điểm quan trọng là thiệt chẩn không đứng riêng lẻ. Những dấu hiệu quan sát được trên lưỡi cần được đặt trong tổng thể triệu chứng, bệnh sử, kết quả thăm khám và các thông tin cận lâm sàng khi cần thiết.

Theo lý luận Y học cổ truyền, trạng thái của lưỡi có mối liên hệ với hoạt động của các tạng phủ và tình trạng khí, huyết, âm dương, hàn nhiệt, hư thực. Vì vậy, những thay đổi về màu sắc, hình thái và rêu lưỡi có thể cung cấp thêm dữ liệu để thầy thuốc nhận định thể bệnh và tiến hành biện chứng.

Với thiệt chẩn, việc đánh giá có thể bao gồm:

• Chất lưỡi: màu sắc, hình dạng, độ đầy đặn, độ mềm, tình trạng nứt hoặc dấu răng…
• Rêu lưỡi: màu sắc, độ dày, độ ẩm, tính chất và sự phân bố.
• Hình thái và vận động của lưỡi: giúp bổ sung thông tin trong quá trình thăm khám.
• Tĩnh mạch dưới lưỡi: có thể được quan sát như một dấu hiệu tham khảo trong biện chứng YHCT.

Vì vậy, khi phát hiện những bất thường kéo dài ở lưỡi hoặc xuất hiện cùng các triệu chứng sức khỏe khác, người bệnh nên được thăm khám thay vì tự suy đoán nguyên nhân.

Tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Đức III, Khoa Y học cổ truyền được định hướng phát triển theo mô hình kết hợp Y học cổ truyền với Y học hiện đại, trong đó người bệnh được đánh giá toàn diện và lựa chọn phương pháp phù hợp với tình trạng cụ thể.

Thiệt chẩn vì thế không chỉ là “nhìn lưỡi”, mà là một kỹ thuật quan sát có hệ thống, nằm trong tổng thể chẩn đoán Y học cổ truyền. Khi được thực hiện đúng chuyên môn và kết hợp hợp lý với y học hiện đại, phương pháp này có thể góp phần cung cấp thêm thông tin cho quá trình đánh giá và điều trị cho người bệnh, với mục tiêu cuối cùng là mang lại sự chăm sóc phù hợp, hiệu quả và toàn diện cho từng người bệnh.

Hồng Đức

🏩 BỆNH VIỆN ĐA KHOA HỒNG ĐỨC III

📍 Địa chỉ: 32/2 Thống Nhất, phường Gò Vấp, TP.HCM

☎️ Hotline: (028) 3996 9999

🌐 Website: https://hongduchospital.vn/

📱 Zalo OA: https://zalo.me/949863047379808072