Nghẹt mũi, sổ mũi là những triệu chứng quen thuộc khiến nhiều người tìm đến thuốc xịt mũi như một “cứu cánh” tức thì. Chỉ cần xịt vài nhát là mũi thông thoáng gần như ngay lập tức.

Nhưng chính cảm giác dễ chịu này lại khiến không ít người vô tình rơi vào tình trạng lệ thuộc thuốc xịt mũi – dân gian thường gọi là “nghiện thuốc”.

Tiềm ẩn nhiều hệ lụy

Phần lớn các loại thuốc xịt mũi giúp thông mũi nhanh chứa hoạt chất co mạch. Khi xịt vào niêm mạc mũi, thuốc làm co các mạch máu đang giãn nở, từ đó giảm sưng nề và giúp đường thở thông thoáng. Tuy nhiên, cơ chế này chỉ mang tính tạm thời. Nếu sử dụng kéo dài quá 5–7 ngày, niêm mạc mũi có thể bị “phản ứng ngược”: mạch máu giãn trở lại mạnh hơn, gây nghẹt mũi nhiều hơn trước. Người bệnh lại tiếp tục xịt để dễ thở – và vòng luẩn quẩn bắt đầu.

Tình trạng này trong y khoa gọi là viêm mũi do thuốc. Người mắc thường có biểu hiện nghẹt mũi kéo dài, phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc xịt để thở được, thậm chí phải mang theo bên mình mọi lúc. Có trường hợp ban đầu chỉ dùng 1–2 lần/ngày, nhưng sau tăng dần lên nhiều lần hơn mà hiệu quả lại giảm đi.

Không chỉ gây lệ thuộc, việc lạm dụng thuốc xịt mũi còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy. Niêm mạc mũi có thể bị khô, kích ứng, dễ chảy máu. Lâu dài, lớp niêm mạc bị tổn thương làm giảm khả năng bảo vệ tự nhiên của đường hô hấp, khiến vi khuẩn, virus dễ xâm nhập hơn. Một số trường hợp nặng còn dẫn đến viêm xoang mạn tính, ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.

Bạn có đang “lệ thuộc” thuốc xịt mũi?

Theo bác sĩ CKI Nguyễn Văn Nghĩa, Trưởng khoa Tai Mũi Họng - Bệnh viện Đa khoa Hồng Đức III - Một số dấu hiệu cảnh báo gồm: nghẹt mũi kéo dài dù không bị cảm cúm; cảm giác phải xịt thuốc mới ngủ được; hiệu quả thuốc giảm dần; ngừng thuốc là nghẹt mũi nặng hơn... Nếu bạn thấy mình có những biểu hiện này, khả năng bạn đang lệ thuộc thuốc xịt mũi, đừng chủ quan.

Điều quan trọng nhất là không tự ý kéo dài thời gian sử dụng thuốc xịt co mạch. Bác sĩ Tùng khuyến cáo, chỉ nên dùng tối đa 3–5 ngày, trừ khi có chỉ định khác từ bác sĩ. Khi cần dùng lâu hơn, bác sĩ có thể chuyển sang các loại thuốc an toàn hơn như thuốc xịt chứa corticoid liều thấp hoặc nước muối sinh lý để làm sạch mũi.

Trong trường hợp đã lạm dụng thuốc, việc “cai thuốc” cần thực hiện đúng cách. Người bệnh không nên ngưng đột ngột nếu tình trạng nặng, mà nên giảm dần tần suất sử dụng và kết hợp các biện pháp hỗ trợ như rửa mũi bằng nước muối, giữ ẩm không khí, uống đủ nước. Quan trọng hơn, hãy đến khám chuyên khoa Tai Mũi Họng để được đánh giá và hướng dẫn điều trị phù hợp.

Bên cạnh đó, việc phòng ngừa cũng rất cần thiết. Hạn chế tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng như bụi, phấn hoa; giữ ấm cơ thể khi thời tiết thay đổi; vệ sinh mũi đúng cách mỗi ngày. Đặc biệt, đừng xem thuốc xịt mũi là giải pháp lâu dài cho mọi tình trạng nghẹt mũi. – bác sĩ Tùng chia sẻ.

Thuốc xịt mũi không phải độc hại - vấn đề nằm ở cách sử dụng. Dùng đúng, thuốc giúp bạn dễ thở hơn. Dùng sai, bạn có thể phải “phụ thuộc” vào nó trong thời gian dài. Hiểu rõ điều này chính là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe hô hấp của chính mình.

Hồng Đức

🏩 BỆNH VIỆN ĐA KHOA HỒNG ĐỨC III

📍 Địa chỉ: 32/2 Thống Nhất, Phường Gò Vấp, Tp.HCM

☎️ Hotline: (028) 3996 9999

🌐 Website: https://hongduchospital.vn/

📱 Zalo OA: https://zalo.me/949863047379808072