(HĐ III)- Tuyến thượng thận sản xuất các hormone quan trọng, trong đó cortisol giúp điều hòa chuyển hóa, huyết áp và khả năng đáp ứng với stress. Khi tuyến không sản xuất đủ hormone, người bệnh có thể mệt mỏi kéo dài, yếu cơ, chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân, buồn nôn, nôn ói, đau bụng hoặc chóng mặt khi đứng lên.

Một phụ nữ 52 tuổi ở TP.HCM bị thiếu máu và sụt cân ngày càng nhiều. Khi được kiểm tra trong quá trình chuẩn bị nội soi đại tràng, bà được phát hiện huyết áp thấp và nồng độ natri máu giảm. Đáng chú ý, tình trạng này không cải thiện dù đã được truyền dịch. Sau khi được bác sĩ chuyên khoa nội tiết đánh giá, bà được chẩn đoán suy tuyến thượng thận nguyên phát.

1/ Triệu chứng khi tuyến thượng thận bị suy

·         Mệt mỏi, suy nhược kéo dài

·         Chán ăn, sụt cân

·         Hạ huyết áp, chóng mặt

·         Rối loạn muối và nước

·         Hạ đường huyết

·         Sạm da bất thường

·         Thay đổi tâm trạng

Không phải người bệnh nào cũng có đầy đủ những dấu hiệu trên. Triệu chứng phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ thiếu hormone và thời gian mắc bệnh.

2. Biến chứng nguy hiểm

Cơn suy thượng thận cấp là biến chứng đe dọa tính mạng, có thể xuất hiện khi cơ thể bị nhiễm trùng, chấn thương, phẫu thuật hoặc khi người bệnh đột ngột ngừng thuốc corticoid sau thời gian dài sử dụng.

Dấu hiệu cảnh báo gồm:

·         Đau bụng, đau lưng hoặc đau chân dữ dội đột ngột.

·         Nôn ói, tiêu chảy nhiều, không thể uống hoặc giữ thuốc trong cơ thể.

·         Choáng váng nghiêm trọng, tụt huyết áp, ngất.

·         Lú lẫn, lơ mơ hoặc mất ý thức.

Khi có những biểu hiện này, cần đến cấp cứu ngay, không chờ tự khỏi.

3. Nguyên nhân gây suy tuyến thượng thận

Một số nguyên nhân quan trọng gồm:

·         Các bệnh tự miễn (thấp khớp, đái tháo đường…) làm tổn thương tuyến thượng thận.

·         Lao hoặc một số bệnh lý khác gây tổn thương tuyến.

·         Bệnh ở tuyến yên hoặc vùng dưới đồi làm giảm hormone kích thích tuyến thượng thận.

·         Dùng thuốc corticoid kéo dài rồi tự ý ngừng đột ngột.

4. Phát hiện và điều trị thế nào?

Bác sĩ có thể chỉ định:

·        Xét nghiệm cortisol và ACTH: giúp đánh giá chức năng tuyến thượng thận và phân biệt suy tuyến thượng thận nguyên phát với suy thứ phát.

·        Nghiệm pháp kích thích ACTH: giúp xác định khả năng đáp ứng của tuyến thượng thận khi cần thiết; không phải trường hợp nào cũng bắt buộc làm ngay.

·        Điện giải máu: giúp phát hiện những bất thường như hạ natri hoặc tăng kali, đặc biệt trong suy tuyến thượng thận nguyên phát.

·        Chẩn đoán hình ảnh: được chỉ định tùy nguyên nhân nghi ngờ, không phải xét nghiệm thường quy cho tất cả bệnh nhân.

Điều trị chủ yếu là bổ sung hormone còn thiếu theo chỉ định chuyên khoa.

Hồng Đức

🏩 BỆNH VIỆN ĐA KHOA HỒNG ĐỨC III

📍 Địa chỉ: 32/2 Thống Nhất, phường Gò Vấp, TP.HCM

☎️ Hotline: (028) 3996 9999

🌐 Website: https://hongduchospital.vn/

📱 Zalo OA: https://zalo.me/949863047379808072